Przepraszam, czy może Pan… cz.II

Przepraszam, czy może Pan…, no właśnie co? W ubiegłym tygodniu opisałem sytuację zdarzenia, którego miałem okazje być świadkiem.
…okazać zawartość torby – mówi kasjerka sklepu popularnej sieci hipermarketów. Czynność początkowo wydaje się prosta. Jednakże zgłębiając temat okazuje się, że działania „kontroli” na własną rękę, obostrzone są przepisami prawnymi narażając osoby bezprawnie ją wykonującą na konsekwencje prawne.

Przypomnę, że w ubiegłotygodniowym artykule opisane zostały kwestie związane z podstawą prawną dokonania ujęcia obywatelskiego i naruszeniem dóbr osobistych.

Czytaj: Przepraszam, czy może Pan…

W bieżącym artykule, kontynuującym cykl: „Przepraszam, czy może Pan…”, odniosę się do zagadnień związanych z rozróżnieniem czym jest przeszukanie, a kontrola osobista – bagażu.

W pierwszej części artykułu, podkreślone zostało słowo przeglądanie, w kontekście czynności jakiej kasjerka się dopuściła. Często słowo to, a w zasadzie pojęcie jest mylone z przeszukaniem, a w rzeczywistości chodzi o określenie czynności związanej z kontrolą osoby lub bagażu.

Czym jest przeszukanie?

Aby powstało uzasadnienie oskarżenia, że „klient” został przeszukany, a jego rzeczy zatrzymane muszą nastąpić okoliczności wynikające z konkretnych regulacji prawnych.
Kwestie związane z przeszukaniem i zatrzymanie uregulowane są w rozdziale 25 k.p.k.
Bowiem litera prawa (§ 1 art. 219 k.p.k) definiuje przeszukanie jako czynność, która ma na celu wykrycie lub zatrzymanie albo przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej, a także znalezienie rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu karnym. Można dokonać przeszukania pomieszczeń i innych miejsc oraz osoby, jej odzieży i podręcznych przedmiotów.

Co ważne zgodnie z art. 220 § 1. Przeszukania może dokonać prokurator albo na polecenie sądu lub prokuratora Policja, a w wypadkach wskazanych w ustawie - także inny organ.
§ 2. Postanowienie sądu lub prokuratora należy okazać osobie, u której przeszukanie ma być przeprowadzone.
§ 3. W wypadkach nie cierpiących zwłoki, jeżeli postanowienie sądu lub prokuratora nie mogło zostać wydane, organ dokonujący przeszukania okazuje nakaz kierownika swojej jednostki lub legitymację służbową, a następnie zwraca się niezwłocznie do sądu lub prokuratora o zatwierdzenie przeszukania. Postanowienie sądu lub prokuratora w przedmiocie zatwierdzenia należy doręczyć osobie, u której dokonano przeszukania, w terminie 7 dni od daty czynności na zgłoszone do protokołu żądanie tej osoby. O prawie zgłoszenia żądania należy ją pouczyć.

Po zagłębieniu się w podstawy prawne przeszukania, często pojawia się zaskoczenie czy oby na pewno owe przeszukanie nastąpiło? A może jednak mowa o kontroli osoby lub bagażu?

Czym jest kontrola osoby lub bagażu?

Podstawą prawną regulującą kontrolę osobistą jest Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Art. 15. 1. Policjanci wykonując czynności, o których mowa w art. 14, mają prawo: (…)
5) dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania ładunku w portach i na dworcach oraz w środkach transportu lądowego, powietrznego i wodnego, w razie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary.

Jak sam zapis wskazuje, że ową kontrolę ma prawo wykonywać Policja, a więc na tej płaszczyźnie zazwyczaj dochodzi do przekroczenia uprawnień przez personel sklepu, ale również przez pracowników ochrony sklepu w czasie czynności ujęcia. Również na tej płaszczyźnie, dostrzega się brak rozróżnienia pomiędzy przeszukaniem, a kontrolą osoby lub bagażu.

Oczywiście wyjściem z tej sytuacji jest poproszenie „klienta” o dobrowolne okazanie zawartości bagażu. Co może, ale nie musi wykonać. W przypadku pierwszym „załatwia” to sprawę weryfikacji, w przypadku drugim, aby rozwiać wątpliwości konieczne okazać może się wezwanie na miejsce zdarzenia Policji. O tym jednak co może sam właściciel sklepu napiszemy odrębnie.

Jak więc powinna wyglądać kontrola osoby lub bagażu?

Kwestię tą reguluje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie sposobu postępowania przy wykonywaniu niektórych uprawnień policjantów.
§ 16. 1. Policjant przy przeprowadzaniu kontroli osobistej wykonuje kolejno następujące czynności:
2) sprawdza zawartość odzieży osoby kontrolowanej i przedmioty, które znajdują się na jej ciele, nie odsłaniając przykrytej odzieżą powierzchni ciała;
3) sprawdza zawartość podręcznego bagażu oraz innych przedmiotów, które posiada przy sobie osoba kontrolowana;
4) odbiera osobie kontrolowanej posiadaną broń lub inne niebezpieczne przedmioty mogące służyć do popełnienia przestępstwa lub wykroczenia albo przedmioty mogące stanowić dowody w postępowaniu lub podlegające przepadkowi;

2. Kontrolę osobistą powinien przeprowadzać policjant:
1) tej samej płci, co osoba kontrolowana;
2) w miejscu niedostępnym w czasie wykonywania kontroli dla osób postronnych.

3. Jeżeli kontrola osobista musi być przeprowadzona niezwłocznie, w szczególności ze względu na okoliczności mogące stanowić zagrożenie dla życia, zdrowia ludzkiego lub mienia, może jej dokonać policjant płci odmiennej, także bez zachowania warunku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ze szczególnym uwzględnieniem art. 15 ust. 6 ustawy.

Uprawnienia podobne w zakresie kontroli osoby i bagaży ma również m.in. Straż Miejska...

W przypadku bezzasadnego podjęcia czynności w/w przez personel sklepu pozostaje jeszcze do omówienia kwestia dotycząca bezprawnego ograniczenia wolności. Ten problem omówimy w kolejnym artykule.

Jeżeli Właściciel bądź Dyrektor sklepu decydujący się na rozwiązanie w którym nie przewiduje korzystania z koncesjonowanego podmiotu ochrony (Agencji Ochrony) powinien przygotować pracowników do reakcji w tego typu zdarzeniach.
Jest to bardzo ważne, a zarazem często pomijane. Sytuacje takie nierzadko występują, często jednak umykają uwadze na osiedlowych sklepach w małych miastach. Nie mniej jednak ujawnione przypadki bywają dotkliwe.

Przeczytaj też: Rola sprzedawcy gdy nie ma ochrony.

Czytany 1487 razy
Oceń ten artykuł
(6 głosów)
Dział: Wiedza
Łukasz G.

Doradca ds. bezpieczeństwa w obiektach handlowych 

specjalista

Wszelkie prawa zastrzeżone! Kopiowanie, powielanie i wykorzystywanie części lub całości artykułu bez zgody Redakcji BH zabronione.

Zaloguj się, by skomentować

Obserwuj nas

Wydarzenia

Ankiety BH